Ante el eclipse total de Sol que tendrá lugar el próximo 12 de agosto, el Gobierno Vasco recomienda a la ciudadanía disfrutar de este fenómeno desde el lugar en el que se encuentre y utilizar en todo momento gafas de eclipse homologadas. El objetivo es garantizar una observación segura y evitar tanto los riesgos para la salud como los desplazamientos innecesarios en una jornada en la que se prevé una elevada movilidad en la red viaria vasca. El consejero de Ciencia, Universidades e Innovación, Juan Ignacio Pérez Iglesias, ha trasladado hoy este mensaje durante su visita a la exposición itinerante “El día de los dos atardeceres”, instalada en el Valle Salado de Salinas de Añana hasta el próximo 17 de julio. En la visita ha estado acompañado por el alcalde de Salinas de Añana, Juan Carlos Medina Martínez; Pablo de Oraá, gerente de la Fundación Valle Salado, entidad anfitriona de la muestra; y Virginia García, integrante del grupo de Astronomía de la Sociedad de Ciencias Aranzadi. La primera recomendación del Gobierno Vasco, y la más importante, es utilizar siempre gafas de eclipse homologadas. Mirar directamente al Sol, incluso cuando está casi completamente oculto por la Luna, puede provocar lesiones graves e irreversibles en la retina sin que se perciba dolor. Asimismo, se recomienda contemplar el eclipse desde la localidad de residencia o desde el lugar en el que se estén pasando las vacaciones, evitando desplazamientos innecesarios. En caso de desplazarse, se aconseja elegir un punto cercano, con buena visibilidad hacia el oeste y libre de obstáculos, planificando la observación con antelación. Con el fin de proteger la salud pública, contribuir a la seguridad y ofrecer información rigurosa a la ciudadanía, el Gobierno Vasco ha remitido a todos los ayuntamientos de la Comunidad Autónoma Vasca un documento con las principales recomendaciones preventivas y las pautas de seguridad para observar el eclipse de forma segura. Además, a finales de este mes pondrá en marcha una campaña informativa dirigida a toda la ciudadanía para difundir estas recomendaciones. La exposición “El día de los dos atardeceres” forma parte de una iniciativa impulsada por el Departamento de Ciencia, Universidades e Innovación para acercar el conocimiento científico al espacio público. A través de ilustraciones científicas y contenidos accesibles para todos los públicos, explica qué ocurre durante un eclipse total de Sol, cómo observarlo de forma segura y por qué el del próximo 12 de agosto será un acontecimiento histórico para Euskadi. El proyecto cuenta con la colaboración de más de veinte entidades integradas en Jakindari, la Alianza por la Cultura Científica, entre ellas el DIPC y la Sociedad de Ciencias Aranzadi, que han contribuido al desarrollo de los contenidos divulgativos. Antes de su llegada a Salinas de Añana, la muestra había recorrido ya nueve localidades de Euskadi: cuatro en Gipuzkoa, cuatro en Bizkaia y Vitoria-Gasteiz. Tras su estancia en el Valle Salado, la exposición continuará su itinerario por Valdegovía, La Puebla de Labarca y Laguardia, completando así su recorrido por el territorio alavés. Toda la información sobre el eclipse, las recomendaciones para una observación segura, la agenda de actividades, recursos didácticos y contenidos divulgativos está disponible en la web eklipsea.euskadi.eus.

Euskal Herriko Unibertsitateak bat egingo du, aurten ere, Europako dibulgazio-ekitaldi nagusienetako batekin: Europako Ikertzaileen Gauarekin. Hitzordu honen helburu nagusia ikertzaileen lana kalera ateratzea, eta ikerketak gure egunerokoan duen ekarpen positiboa ikusaraztea da. Horrez gain, gazteenen artean bokazio zientifikoak piztu nahi dira, genero-estereotipoak hautsiz. Irailaren 25ean, Europako 460 hiri baino gehiagotan ospatuko da ekitaldi handi hau, eta Bilbo ere horietako bat izango da. Areatzako kaian, txiki zein helduek unibertsitate publikoko ikerketa gertutik ezagutzeko aukera bikaina izango dute. Eta hoberena: protagonistek beraiek, ikertzaileek, azalduko diete euren lana, bertatik bertara. EHUk Europako G9EU4RESEARCH proiektuaren testuinguruan antolatu du ekimen hau. Proiektua G9-Unibertsitateak taldeak sustatzen du, eta honako ardatz hauetan oinarritzen diren ikerketak ezagutaraztea du helburu: Genero-oreka Aniztasuna eta zientzia inklusiboa Zientzia Irekia eta Ikerketa eta Berrikuntza arduratsua Europako Itun Berdea Minbiziaren aurkako Europako Plana Garapen Jasangarriko Helburuak (GJH)   Proiektu honek Europako Batzordearen laguntza ekonomikoa du, Marie Skłodowska-Curie (MSCA) ekintzen bidez. Ekimen honen helburua Europan karrera zientifikoak sustatzea da, eta Europar Batasuneko Ikerketa eta Berrikuntzarako “Horizonte Europa” esparru Programaren barruan kokatzen da.

Datorren 2026ko abuztuaren 12an, Ilargiak Eguzkia erabat estaliko du, uda betean eguna gau eginez. Gertakari honek hasiera emango dio urte honetatik 2028ra bitartean Iberiar penintsulara iritsiko den “eklipse-hirukoteari”. EHUpodcasten azken atalean Naiara Barrado Izagirre astrofisikariak gure inguruko astronomiaren historiako mugarri honen atzean dagoen zientzia azaldu digu eta arriskurik gabe behatzeko gomendioak eman dizkigu.  Elkarrizketan, EHUko ikerlariak duela mende bat baino gehiagotik penintsulan ikusi ez den fenomeno horren berezitasunak errepasatu ditu. Nahiz eta Lurrean eklipse bat gertatzen den 18 hilabetean behin gutxi gorabehera, hitzorduaren berezitasuna azpimarratu du adituak: «Denbora eta dirua izanez gero, bidaiatu dezakegu haiek ikusteko, baina honako honen berezitasuna da etxetik mugitu gabe ikusi ahal izango dugula; aprobetxatu egin behar da».  Eklipsearen faseak  Barradok azaldu duenez, eguzki-eklipse osoa 19:30 inguruan hasiko da. Une zehatz horretan izango da lehen kontaktua: Ilargiak Eguzki-diskoari hozka egiten diola emango du. Hurrengo orduan, partzialtasun-fasea biziko dugu, eguneko argia nabarmen aldatu gabe.   Hala ere, benetako magia 20:30ak aldera iritsiko da, estalketa osoaren aurretik. Eguzkia "diamantezko eraztun" gisa ezagutzen den irribarre fin eta distiratsu batera murriztuko da. Jarraian, azken argi-izpiak Ilargiko mendien eta kraterren artean iragaziko dira, "Bailyren perlak" izeneko argi-puntuen distira sortuz. Orduan, Eguzkia erabat estalita geratuko da, eta aukera paregabea —eta betaurreko homologatuak kentzeko une seguru bakarra— oparituko digu begi hutsez eguzki-koroa ikusteko; hau da, gure begien aurrean ezkutatuta egon ohi den Eguzkiaren kanpoko atmosfera bikaina ikusteko.    Arriskurik gabeko behaketa: nondik eta nola ikusi eklipsea  Barradok ikusmen-segurtasunaren garrantzia azpimarratu du, eta kritikatu ditu erretinan kalte konponezinak eragin ditzaketen mitoak eta etxeko metodoak: “Erradiografiarik ez, argazkien negatiborik ez, ezta eguzkitako betaurreko arruntik ere. Eguzkiari begiratzeko, ISO 12312-2 ziurtagiria duten eklipse-betaurreko homologatuak bakarrik erabili behar dira”, ohartarazi du irmoki. Ikertzaileak azaldu duenez, betaurreko espezifiko horiek jantzita, eguzki-diskoa besterik ez litzateke ikusi behar (gainerako guztia ilun-ilun egon behar da). Babes egokia edukita ere, tarteka atsedena hartzea eta hiru minutu baino gehiagoz jarraian ez begiratzea gomendatzen du. Era berean, gogorarazi du guztiz arriskutsua dela teleskopio edo prismatikoen bidez begiratzea, aurrealdean eguzki-iragazki profesionalik ez badute.  Gainera, eklipsea arratsaldeko azken orduan gertatuko denez (eklipse osoa 20:30ak aldera izango da), Eguzkia nahiko baxu egongo da zerumugan, eta horrek jendea gune altuak bilatzera bultza dezake. “Biziki gomendatzen da mendira ez igotzea, fenomenoa gertatu eta gutxira ilundu egingo da, eta istripuak izateko arriskua biderkatu egiten delako”, azaldu du Barradok. Hirigunean edo kostaldean geratzen direnentzat, kokapena egun batzuk lehenago pentsatzea aholkatzen da, eraikin edo mendi batek ere mendebaldeko horizontea estaliko ez duela ziurtatzeko.  Euskadin aurreikusten den mobilizazio masiboaren aurrean, EHUko Zientzia Planetarioen Taldea lan handia egiten ari da administrazio publikoarekin koordinatuta. Eusko Jaurlaritzak eklipsea.euskadi.eus atari ofiziala jarri du abian; segurtasun-gomendio guztiak, prebentzio-jarraibideak eta lurraldean antolatuko diren dibulgazio-jardueren katalogoa zentralizatzeko diseinatutako gunea da hori.    EHUpodcast: zientzia entzungai  “Entzun ta zabal zazu” lelopean, EHUpodcast Euskal Herriko Unibertsitatearen (EHU) plataforma da. Helburu nagusia da ezagutza zientifikoa gizartera hurbiltzea, pentsamendu kritikoa sustatzea eta publiko orokorraren jakin-mina piztea. Hileroko proiektu hau Ikerkuntza Gizartean Zabaltzeko Zuzendaritzak bultzatu du, Gizarte eta Komunikazio Zientzien Fakultatearen laguntzarekin. Elkarrizketak Tania Arriaga irakasleak koordinatu eta aurkezten ditu, Bitartez ikerketa-taldearen inplikazioarekin. Podcastak euskaraz edo gaztelaniaz egiten dira, eta transkripzioak ingelesera ere itzulita eskaintzen dira, edonork eduki horietara sarbidea izan dezan.  Dagoeneko entzungai ohiko plataformetan, EHUpodcasten, eta Ikerketa Gizartean Zabaltzeko Zuzendaritzaren web orrian.